Quan chức Fed cảnh báo: Giá dầu và AI có thể cùng đẩy lạm phát tăng cao

Fed lo ngại cú sốc năng lượng và làn sóng AI sẽ tạo áp lực lạm phát mới

Một quan chức cấp cao của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cho rằng sự kết hợp giữa giá năng lượng tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) có thể khiến lạm phát tiếp tục leo thang trong thời gian tới.

Khác với quan điểm phổ biến cho rằng AI sẽ giúp giảm chi phí và tạo áp lực giảm phát, ông Austan Goolsbee nhận định AI có thể trở thành một yếu tố thúc đẩy lạm phát trong ngắn hạn.

Giá dầu vẫn cao hơn nhiều so với trước chiến tranh

Trong cuộc trao đổi với CNBC ngày 28/5, ông Goolsbee cho biết thị trường từng kỳ vọng giá năng lượng sẽ giảm mạnh hơn hiện nay.

Mặc dù giá dầu đã hạ nhiệt nhờ những tín hiệu tích cực từ tiến trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran, mặt bằng giá hiện vẫn cao đáng kể so với thời điểm trước khi xung đột nổ ra.

Tính đến chiều 29/5:

• Dầu Brent giao sau giảm khoảng 1,6%, còn hơn 92 USD/thùng.
• Dầu WTI giảm khoảng 1,6%, xuống khoảng 87,5 USD/thùng.

Trong khi đó, trước khi Mỹ và Israel mở các cuộc tấn công nhằm vào Iran vào cuối tháng 2, giá Brent chỉ quanh 72 USD/thùng và WTI ở mức khoảng 67 USD/thùng.

Châu Á đối mặt nguy cơ “đình lạm” lớn hơn

Theo ông Goolsbee, các nền kinh tế châu Á chịu ảnh hưởng nặng nề hơn do phụ thuộc lớn vào nguồn năng lượng nhập khẩu.

Ông cho rằng cuộc khủng hoảng năng lượng hiện tại không đơn thuần là một cú sốc giá dầu truyền thống mà có thể tạo ra môi trường “đình lạm” – tăng trưởng kinh tế chậm lại trong khi lạm phát vẫn duy trì ở mức cao.

AI có thể khiến lạm phát tăng thay vì giảm

Phát biểu tại hội nghị do Bank of Japan tổ chức tại Tokyo, ông Goolsbee cho rằng kỳ vọng về khả năng AI giúp tăng năng suất lao động có thể vô tình làm gia tăng áp lực lạm phát.

Theo ông, khi nhà đầu tư và người tiêu dùng tin rằng AI sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong tương lai, họ có xu hướng chi tiêu mạnh hơn ngay từ hiện tại.

Điều này có thể khiến nhu cầu tăng nhanh trước khi những lợi ích năng suất thực sự xuất hiện, từ đó đẩy giá cả đi lên và buộc các ngân hàng trung ương phải duy trì hoặc thậm chí tăng lãi suất.

Quan điểm trái ngược với nhiều nhà hoạch định chính sách

Nhận định của ông Goolsbee đi ngược với quan điểm của nhiều thành viên trong chính quyền của Donald Trump cũng như Kevin Warsh.

Nhiều chuyên gia hiện cho rằng AI sẽ giúp nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí vận hành và qua đó tạo ra tác động giảm phát trong dài hạn.

Tuy nhiên, ông Goolsbee cho rằng hoàn cảnh hiện nay khác xa giai đoạn bùng nổ công nghệ những năm 1990.

Nếu trước đây sự gia tăng năng suất từ máy tính là yếu tố bất ngờ, thì hiện nay thị trường đã đặt cược rất lớn vào tiềm năng của AI. Chính kỳ vọng này có thể kích thích tiêu dùng và đầu tư quá mức trước khi các lợi ích thực sự được hiện thực hóa.

Thị trường chứng khoán AI có thể làm nền kinh tế quá nóng

Theo Chủ tịch Fed Chicago, một trong những rủi ro lớn nhất là giá cổ phiếu công nghệ và AI tăng quá nhanh.

Khi tài sản tài chính gia tăng mạnh, nhà đầu tư cảm thấy giàu có hơn và có xu hướng chi tiêu nhiều hơn. Điều này có thể tạo ra áp lực lạm phát ngay cả khi năng suất thực tế chưa cải thiện đáng kể.

Ông cảnh báo:

Nếu kỳ vọng về năng suất tương lai làm giá cổ phiếu tăng mạnh ở hiện tại, người dân có thể chi tiêu dựa trên sự giàu có đó trước khi các lợi ích kinh tế thực sự xuất hiện, khiến nền kinh tế quá nóng trong ngắn hạn.

Fed có thể phải tăng lãi suất trở lại

Ông Goolsbee nhấn mạnh rằng sự kết hợp giữa:

• Giá dầu cao kéo dài.
• Gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
• Chi tiêu mạnh nhờ hiệu ứng tài sản từ thị trường chứng khoán.
• Đầu tư lớn vào AI và trung tâm dữ liệu.

có thể khiến lạm phát duy trì ở mức cao hơn dự kiến.

Trong kịch bản này, Fed và nhiều ngân hàng trung ương khác có thể buộc phải tăng lãi suất hoặc duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn để ngăn nền kinh tế tăng trưởng quá nóng.

Theo dõi tác động của AI đến nền kinh tế thực

Theo vị quan chức Fed, các nhà hoạch định chính sách cần đặc biệt chú ý đến những dấu hiệu cho thấy làn sóng AI đang chuyển từ thị trường tài chính sang nền kinh tế thực.

Một số yếu tố cần theo dõi gồm:

• Mức độ gia tăng chi tiêu tiêu dùng nhờ thị trường chứng khoán tăng mạnh.
• Chi phí điện năng phục vụ trung tâm dữ liệu AI.
• Chi phí lao động trong ngành công nghệ.
• Nhu cầu đầu tư cơ sở hạ tầng phục vụ AI.

Ông cho rằng các tác động này sẽ không chỉ diễn ra tại Mỹ mà còn lan rộng sang châu Á và nhiều nền kinh tế khác khi công nghệ AI ngày càng phổ biến trên phạm vi toàn cầu.

Triển vọng lạm phát vẫn là thách thức lớn

Trong bối cảnh giá dầu vẫn cao hơn đáng kể so với trước chiến tranh và làn sóng đầu tư AI tiếp tục bùng nổ, Fed đang phải đối mặt với bài toán cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế và kiểm soát lạm phát.

Những cảnh báo từ ông Austan Goolsbee cho thấy áp lực lạm phát trong giai đoạn tới có thể không chỉ đến từ năng lượng mà còn từ chính sự lạc quan quá mức của thị trường đối với cuộc cách mạng AI đang diễn ra trên toàn cầu.