Lãi suất thực âm đang trở thành bài toán khó đối với nhiều ngân hàng trung ương khi lạm phát tăng nhanh tại Mỹ và hàng loạt nền kinh tế lớn. Trong bối cảnh giá năng lượng leo thang và làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy nhu cầu toàn cầu, các nhà hoạch định chính sách tiền tệ ngày càng đối mặt với áp lực phải hành động quyết liệt hơn.
Lãi suất thực của Mỹ rơi xuống dưới 0
Dữ liệu lạm phát mới nhất của Mỹ cao hơn dự báo đã khiến lãi suất thực của nước này – tức lãi suất danh nghĩa sau khi điều chỉnh theo lạm phát – giảm xuống dưới mức 0 lần đầu tiên trong vòng 3 năm.
Nếu Federal Reserve chưa có động thái điều chỉnh chính sách, đà tăng của lạm phát có thể tiếp tục kéo lãi suất thực vào vùng âm sâu hơn.
Theo khảo sát của Fed chi nhánh Philadelphia, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) trung bình của Mỹ trong quý hiện tại có thể tăng tới 6%.
Nhà báo Jamie McGeever của Reuters nhận định rằng lãi suất thực âm thường mang tính kích thích kinh tế. Vì vậy, việc duy trì lãi suất thực dưới 0 trong bối cảnh giá năng lượng tăng mạnh và thị trường tài chính đang rất sôi động là điều khó hợp lý.
Ông cho rằng sự sụt giảm nhanh của lãi suất thực phản ánh tốc độ tăng lạm phát quá nhanh và mức độ bất ngờ của cuộc khủng hoảng hiện tại, đồng thời đặt các nhà hoạch định chính sách vào tình thế khó khăn.
Các ngân hàng trung ương đối mặt lựa chọn khó khăn
Một số ngân hàng trung ương như Reserve Bank of Australia và Norges Bank đã bắt đầu nâng lãi suất để kiểm soát lạm phát.
Tuy nhiên, phần lớn ngân hàng trung ương lớn trên thế giới vẫn lựa chọn chờ đợi để đánh giá thêm tác động của cú sốc năng lượng đối với tăng trưởng kinh tế và thị trường lao động.
Nhiều nhà hoạch định chính sách hy vọng đợt tăng lạm phát hiện nay chỉ mang tính tạm thời và thị trường trái phiếu có thể tự điều chỉnh một phần áp lực tài chính.
Dù vậy, kinh nghiệm từ năm 2022 cho thấy chiến lược chờ đợi không mang lại hiệu quả như kỳ vọng. Khi lạm phát tiếp tục tăng và thị trường trái phiếu bị bán tháo, thời gian không còn đứng về phía các ngân hàng trung ương.
ECB và BOJ cũng đang chịu áp lực lớn
Không chỉ Fed, nhiều ngân hàng trung ương lớn khác cũng đang đối mặt với tình trạng lãi suất thực âm.
Trong nhóm G4, chỉ có lãi suất cơ bản của Bank of England hiện vẫn duy trì trạng thái thực dương. Tuy nhiên, nếu lạm phát tại Anh tăng lên 3,75%, lợi thế này có thể biến mất. Hiện lạm phát của Anh đang ở mức 3,3%.
Trong khi đó, lãi suất thực của European Central Bank hiện âm khoảng 1%, mức thấp nhất kể từ năm 2023.
Tại Nhật Bản, Bank of Japan đã duy trì lãi suất thực âm từ năm 2021 nhằm hỗ trợ nền kinh tế thoát khỏi giảm phát.
Đầu năm nay, Nhật Bản từng đứng trước cơ hội đưa lãi suất thực trở lại vùng dương. Tuy nhiên, căng thẳng giữa Mỹ và Iran khiến triển vọng này đảo chiều do giá dầu tăng mạnh. Nhật Bản hiện nhập khẩu khoảng 90% nhu cầu năng lượng hóa thạch nên rất nhạy cảm với biến động giá dầu.
Thị trường trái phiếu phát tín hiệu cảnh báo
Làn sóng bán tháo trên thị trường trái phiếu toàn cầu trong những ngày gần đây đang gửi tới các ngân hàng trung ương thông điệp rõ ràng rằng lãi suất cần phải tăng cao hơn.
Tuy nhiên, áp lực lạm phát hiện nay không chỉ đến từ giá năng lượng mà còn xuất phát từ làn sóng đầu tư mạnh vào AI.
Theo một số ước tính, các công ty công nghệ lớn của Mỹ có thể chi hơn 800 tỷ USD cho đầu tư liên quan đến AI trong năm nay. Tổng giá trị đầu tư hạ tầng AI toàn cầu có thể đạt 7,6 nghìn tỷ USD vào năm 2031.
Sự bùng nổ chi tiêu này đang thúc đẩy nhu cầu toàn cầu đối với chip bán dẫn và các công nghệ liên quan, qua đó tạo thêm áp lực lạm phát.
Cơn sốt AI thúc đẩy thị trường tài chính
Làn sóng AI đã giúp nhiều cổ phiếu công nghệ tăng mạnh bất chấp lợi suất trái phiếu Mỹ tăng cao và đồng USD mạnh lên.
NVIDIA hiện chỉ cần tăng thêm khoảng 9% giá trị cổ phiếu để đạt mức vốn hóa 6 nghìn tỷ USD.
Trong khi đó, SK Hynix đang trên đà đạt vốn hóa 1 nghìn tỷ USD sau khi chỉ có giá trị khoảng 100 tỷ USD cách đây một năm.
Cơn sốt AI đã góp phần đưa các chỉ số Nasdaq và S&P 500 của chứng khoán Mỹ liên tục lập đỉnh mới trong năm nay.
Theo Goldman Sachs, điều kiện tài chính tại Mỹ hiện đang ở mức nới lỏng nhất trong vòng 4 năm.
Fed đứng trước sức ép ngày càng lớn
Lãi suất thực giảm đang tạo ra một vòng lặp hỗ trợ thị trường tài chính. Khi lãi suất thực thấp, giá cổ phiếu tăng mạnh hơn, điều kiện tài chính trở nên lỏng lẻo hơn, từ đó thúc đẩy đầu tư và tiêu dùng.
Tuy nhiên, điều này cũng khiến áp lực lạm phát kéo dài dai dẳng hơn.
Dù lạm phát tại Mỹ đã cao hơn mục tiêu trong suốt nhiều năm, Fed vẫn tỏ ra thận trọng trong việc tăng lãi suất mạnh tay.
Theo Reuters, thị trường trái phiếu đang dần mất kiên nhẫn với sự chậm trễ này của Fed.
Áp lực hiện tại cũng là thử thách lớn với Kevin Warsh, người từng nhiều lần bày tỏ quan điểm ủng hộ lãi suất thấp hơn.
Ông được Donald Trump bổ nhiệm với kỳ vọng sẽ hỗ trợ nền kinh tế bằng chính sách tiền tệ mềm mỏng hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh lãi suất thực đã xuống dưới 0, việc tiếp tục duy trì chính sách lãi suất thấp có thể trở thành thách thức lớn đối với Fed.
Hotline (Zalo) : 0904 359 559
